Bizyt richka nevelychka (Kyryk)

Bizyt richka nevelychka,
A na tii richci stoyit kaplychka,
Nedaleko vid kaplychky boza cerkva,
Svyata, stara, blahostyvaya;
A pry tii cerkvi pip z popadeyu,
U popa boroda velyka i syvaya,
A popadya moloda shche ta hladkaya.
Zyv buv Kyryk, bidnyi cholovichok,
Bula v noho bidna zinka,
Buly i dity nevelychki.
Ot pryishov chas, znyvova hodyna,
Pomerla u bidnoho Kyryka malenka dytyna.
Pishov bidnyi Kyryk do popa:
– Dobrodiyu, dobrodiyu,
Chy ne mohly by moyeyi dytyny pohovaty?
Shcho vy shochete za pohorony vzyaty? –
Pip radyi, radesenkyi,
Tryase borodoyu, rozmahuye rukoyu:
Shcho z,– kaze,– tvoyu dytynu mozna hovaty,
Ale ne bahato z bidnyh ljudei dbaty,
A desyat karbovanciv taky treba vzyaty!
Shcho treba, to treba, ne mov meni ni slova,
Bo v mene z toboyu korotkaya mova.–
Kyryk kaze:
– Dobrodiyu, dobrodiyu,
Ya ne mozu stilky daty,
De vze meni, bidnomu Kyryku, stilky vzyaty? –
Pip yak tupnuv nohoyu,
Yak motnuv holovoyu,
Yak potryas borodoyu,
Yak zakrychyt,
Yak zavereshchyt:
– Shche takyh ljudei ne bulo i ne bude,
Koly vyprodaly taki bidni ljude! –
Zaplakav bidnyi Kyryk ta i pishov do pana
Ta i skarzytsya panu:
– Ne hoche pip moyeyi dytyny hovaty,
Choche z mene, bidnoho Kyryka, desyat rubliv uzyaty.–
Pan iomu i kaze:
– Ya tobi v tom, Kyryche, bidnyi choloviche, ne poradzu,
Ya tobi os shcho skazu:
Idy ty do sela, dostan zastupa i lopaty
Ta idy sam na svoyu dytynu yamu kopaty.–
Posluhavsya bidnyi Kyryk pana,
Pishov vin dodomu,
Stav na kolina, pomolyvsya Bohu.
Az pryishov do noho bozyi starec:
– Kyryche, bidnyi choloviche, idy ty do sela,
Dostan zastupa i lopaty
Ta idy sam na svoyu dytynu yamu kopaty,
Ta ne kopai na nyzu, a kopai na horbu,
Nehai bahatshiyi kopayut na nyzu.–
Vzyav Kyryk zastupa i lopaty
Ta stav sam na svoyu dytynu yamu kopaty,
Ta ne kopaye na nyzu, a kopaye naverhu,
Yak kazav iomu bozyi starec.
Stav bidnyi Kyryk na horbu kopaty,
Stav do noho kotel z hroshyma vyrynaty.
Nabrav bidnyi Kyryk hroshei do kysheni.
Pishov nazad do pana, a vid pana do popa...
Pip radyi-radesenkyi:
– Shcho z,– kaze,– ne bahato z bidnyh ljudei dbaty,
A desyat karbovanciv treba vzyaty.–
Bidnyi Kyryk dovho ne vozyvsya,
Dav desyat karbovanciv ta i zovsim rozplatyvsya.
Pip hroshi zabrav i starostu zazvav,
Kazav na dzvonyci na zbir podzvonyty,
Z radistyu, z veselistyu Kyrykovu dytynu pohoronyty.
Zazvav bidnyi Kyryk popa do haty,
Stav ioho dobre chastuvaty,
Stav med i vyno davaty.
Dyvuyetsya pip, yak ce tak stalosya,
U bidnoho cholovika stilky hroshei nabralosya.
A popadya navit ochi vytrishchyla,
Vse do popa prystaye, pokoyu ne daye:
– Dobrodiyu, dobrodiyu, chy ne mohly b vy
Bidnoho Kyryka do spovidi pryinyaty
Ta na duhu ioho dobre rozpytaty,
De b vin mih stilky hroshei dostaty,
Chy ne mih by vin pro tiyi hroshi pryznatysya? –
Poslav pip starostu, shchob Kyryku nakazaty,
Shcho pip ioho hoche u vsih hrihah spovidaty.
Pryishov starosta do Kyryka, bidnoho cholovika,
Ta i kaze:
– Ei ty, Kyryche, bidnyi choloviche,
Idy-no ty do cerkvy, hutenko spovidaisya
Ta v tyh hroshah harnenko pryznaisya.
Chy hochesh, chy ne hochesh, a musysh ty-taky spovidatys,
Musysh v tyh hroshah pryznatys.–
Ot pishov Kyryk, bidnyi cholovik,
V cerkvi u popa dovho-taky spovidavsya,
A v tyh hroshah niyak ne pryznavsya.
Popadya ne znaye, shcho dumaty, shcho i hadaty,
Ne znaye, yak tiyi hroshi ot Kyryka odnyaty.
Dumala, dumala-taky chymalo,
A vreshti-taky nahadala:
– Dobrodiyu, dobrodiyu, ye u nas suha shkira,
Posluhai-no mene harnenko,
Ta zroby, shcho tobi skazu, hutenko.
Vizmy-no ty v tu shkiru vberysya
Ta do bidnoho Kyryka po hroshi pokrutysya.
Yak pobachyt, tak bidnyi Kyryk zlyakayetsya
I v tyh hroshah napevne pryznayetsya.–
Ot vzyala popadya tu shkiru namochyla,
Pishla na selo dostavaty dratvy i shyla.
Dostala dratvy i shyla
Da v tu shkiru ioho i zashyla.
Zashyla popu ruky i nohy,
Prystavyla na holovu dyyavolski rohy.
Stav pip stukotity, hryukotity,
Stav vnochi do bidnoho Kyryka pidhodyty:
Hei, Kyryche, davai hroshi, bo budu svit palyty,
Bo yak ne viddasy, to budesh na ohni v pekli hority,
Stanut tebe chorty takamy draty,
Stanut tebe byty i katuvaty...–
I stukotyt, i hryukotyt,
I motaye rohamy,
I tupaye nohamy,
Shche i tryase borodoyu.
Zobachyv Kyryk i zovsim zlyakavsya:
"Ot pryishla teper do mene lyhaya hodyna,
Shcho ya budu teper robyty z tymy hroshyma...
I chomu ya popu na spovidi ne pryznavsya...
Teper by ya z takoyu bidoyu ne znavsya..."
Vzyav Kyryk kotel iz hroshyma
Ta yak tarahnuv dveryma!
– A nehai ze tebe,– kaze,– vizme lyha hodyna
Ta z tvoyimy dyyavolskymy hroshyma!
Idy ty od mene, v chomu pryishov,
Derzy v rukah, yak znaishov,
Ne polozy nide, yak uzyav,
Nosy tak, yak pryinyav,
I shchob ze tebe chort uzyav! –
Vzyav pip kotel i dodomu podrav,
Radesenkyi, shcho Kyryk svoyi hroshi viddav.
Stav pip hroshi pani viddavaty,
Az staly hroshi do ruk prystavaty.
Stala popadya shkiru poroty,
Stav pip krychaty, vereshchaty –
Ne mozna niyak shkiry vidnyaty.
Trapylasya z popom bida malaya,
Bida malaya i prostaya:
Prystala iomu shkira do sala.
Ot pochaly pysma-lysty po svitu rozsylaty,
Chy ne znaidetsya chasom hto-nebud na sviti,
Shchob tuyu samuyu shkiru z popa znyaty.
Staly pysma-lysty nazad povertaty,
Nihto ne moze tiyeyi shkiry znyaty.
A Kyryk i kaze:
– Ya mozu tuyu shkiru z popa znyaty,
Vono pershe treba meni nazad hroshi viddaty.–
Yak znyav Kyryk shkiru i hroshi vzyav,
Hop zakrychav shche i zubamy zaskrehotav.
Shkoda iomu tyh hroshei, ale nema shcho robyty,
Krashche hroshi viddaty, niz z rohamy hodyty.